آنژیوگرافی قلب (Coronary Angiography) چیست؟  
آنژیوگرافی قلب یکی از دقیق‌ترین و مهم‌ترین روش‌های تشخیصی در پزشکی قلب و عروق است که برای بررسی وضعیت رگ‌های کرونر قلب و شناسایی تنگی یا انسداد آن‌ها انجام می‌شود.

در این روش، از اشعه ایکس به همراه ماده حاجب (کنتراست) استفاده می‌شود. از آنجایی که رگ‌های خونی در تصویربرداری معمولی با اشعه ایکس قابل مشاهده نیستند، تزریق ماده حاجب باعث می‌شود مسیر جریان خون به‌وضوح دیده شود و پزشک بتواند هرگونه مشکل در عروق قلب را تشخیص دهد.

چه زمانی آنژیوگرافی قلب تجویز می‌شود؟  
پزشک متخصص قلب ممکن است در شرایط زیر انجام آنژیوگرافی را توصیه کند:

وجود علائم انسداد یا تنگی عروق کرونر
نتایج غیرطبیعی تست ورزش یا تست استرس
درد قفسه سینه جدید، شدید یا غیرمعمول
سابقه سکته قلبی، سکته مغزی یا نارسایی قلبی
بررسی علت تنگی نفس یا دردهای قلبی نامشخص
بررسی وضعیت عروق قبل از جراحی قلب
ارزیابی نتایج درمان‌های قبلی مانند آنژیوپلاستی

بر اساس گزارش مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری‌ها (CDC)، بیماری‌های قلبی یکی از اصلی‌ترین علل مرگ‌ومیر در جهان هستند و تشخیص زودهنگام با روش‌هایی مانند آنژیوگرافی می‌تواند خطر عوارض جدی و مرگ را به میزان قابل‌توجهی کاهش دهد.

تفاوت آنژیوگرافی و آنژیوپلاستی چیست؟  
بسیاری از بیماران این دو روش را با یکدیگر اشتباه می‌گیرند، در حالی که تفاوت مهمی بین آن‌ها وجود دارد:

آنژیوگرافی: یک روش تشخیصی است که برای مشاهده و بررسی رگ‌های خونی استفاده می‌شود.
آنژیوپلاستی: یک روش درمانی است که برای باز کردن رگ‌های تنگ یا مسدود شده با استفاده از بالون و گاهی استنت انجام می‌شود.
در بسیاری از موارد، اگر در حین آنژیوگرافی انسداد قابل‌توجهی مشاهده شود، آنژیوپلاستی می‌تواند در همان جلسه انجام شود.

چرا از آنژیوگرافی استفاده می‌شود؟  
آنژیوگرافی برای بررسی سلامت رگ‌های خونی و جریان خون در آن‌ها کاربرد دارد و به تشخیص مشکلات زیر کمک می‌کند:

آترواسکلروز (سخت و باریک شدن عروق)
آنژین صدری (درد قفسه سینه ناشی از کاهش خون‌رسانی به قلب)
نارسایی قلبی یا نارسایی شریانی
کاهش خون‌رسانی به اندام‌ها
انسداد یا تنگی عروق کرونر
آمادگی‌های ضروری قبل از آنژیوگرافی قلب

برای انجام ایمن و دقیق آنژیوگرافی، رعایت نکات زیر ضروری است:

لیست کامل داروهای مصرفی خود را به پزشک اطلاع دهید
مصرف داروهایی مانند وارفارین فقط با نظر پزشک تنظیم یا قطع می‌شود
روز قبل از آنژیوگرافی استحمام کرده و موهای ناحیه موردنظر اصلاح شود
در مورد ناشتا بودن، حتماً از پزشک سؤال کنید
روز قبل مایعات کافی مصرف کنید
شب قبل از آنژیوگرافی غذای سنگین و الکل مصرف نکنید
در صورت حساسیت به مواد حاجب یا سابقه بیماری کلیوی، پزشک را مطلع کنید
سابقه هرگونه آلرژی یا بیماری زمینه‌ای را اعلام نمایید
مدارک پزشکی مانند نوار قلب، اکو، تست ورزش و آزمایش خون را همراه داشته باشید

آنژیوگرافی قلب چگونه انجام می‌شود؟  
آنژیوگرافی در بخش کت‌لب (Cath Lab) بیمارستان انجام می‌شود و مراحل آن به‌صورت زیر است:

بیمار معمولاً هوشیار است و در صورت نیاز داروی آرام‌بخش دریافت می‌کند
محل ورود کاتتر (مچ دست یا کشاله ران) با بی‌حسی موضعی آماده می‌شود
یک کاتتر نازک وارد شریان شده و به سمت عروق قلب هدایت می‌شود
ماده حاجب تزریق شده و تصاویر اشعه ایکس ثبت می‌گردد
ماده حاجب پس از مدتی از طریق کلیه‌ها دفع می‌شود
مدت زمان انجام آنژیوگرافی معمولاً ۳۰ دقیقه تا ۲ ساعت است و اغلب بیمار چند ساعت بعد مرخص می‌شود.

آیا آنژیوگرافی قلب بیهوشی دارد؟  
در اغلب موارد، آنژیوگرافی نیازی به بیهوشی عمومی ندارد و بیمار هوشیار است.

بیهوشی عمومی فقط در موارد خاص مانند کودکان یا بیماران بسیار مضطرب استفاده می‌شود.

بعد از آنژیوگرافی چند روز بستری دارد؟  
معمولاً بیمار در همان روز مرخص می‌شود
در برخی موارد، یک شب بستری لازم است
پس از انجام آنژیوگرافی، چند ساعت استراحت و بی‌حرکتی ضروری است.

مراقبت‌های بعد از آنژیوگرافی قلب  
مهم‌ترین نکات مراقبتی عبارتند از:

قطع نکردن داروها تحت هیچ شرایطی
رعایت رژیم غذایی کم‌نمک و کم‌چرب
مصرف منظم مایعات برای دفع ماده حاجب
پرهیز از فعالیت و ورزش سنگین
شروع پیاده‌روی سبک و افزایش تدریجی آن
ترک کامل سیگار و دخانیات
خودداری از رانندگی تا ۲ الی ۳ روز

مراقبت از محل آنژیو:
آنژیو از دست: پرهیز از فشار تا یک هفته
آنژیو از پا: پرهیز از فشار، پله و اجسام سنگین تا یک هفته

عوارض احتمالی آنژیوگرافی قلب  
آنژیوگرافی روشی ایمن است، اما ممکن است عوارضی نادر ایجاد شود:

عوارض خفیف:
کبودی یا خونریزی خفیف
درد محل ورود کاتتر
واکنش خفیف آلرژیک به ماده حاجب
عوارض نادر ولی جدی:
آسیب موقتی کلیه
آسیب به عروق
سکته قلبی (بسیار نادر)
شوک آنافیلاکسی در افراد حساس
در صورت بروز علائمی مانند درد شدید، تورم، قرمزی، تب یا تنگی نفس، سریعاً به پزشک مراجعه کنید.

نتیجه‌گیری  
آنژیوگرافی قلب یکی از پیشرفته‌ترین روش‌های تشخیصی در پزشکی مدرن است که نقش حیاتی در تشخیص زودهنگام بیماری‌های قلبی، پیشگیری از سکته قلبی و انتخاب بهترین روش درمانی دارد. این روش کم‌تهاجمی، دقیق و نجات‌بخش، هر ساله جان بیماران بسیاری را نجات می‌دهد.

📍 مجتمع فوق تخصصی قلب و عروق دلبان
📞 شماره تماس: 09003204200